1. Sự trỗi dậy đáng ngạc nhiên của Triều Tiên
Năm 2011, khi nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Chính Nhật (Kim Jong-il) qua đời, Kim Jong-un mới 30 tuổi đã được chỉ định kế nghiệp cha. Thời điểm đó, dư luận quốc tế hoài nghi rằng với một đất nước có tình hình chính trị phức tạp, với một nhà lãnh đạo non trẻ như vậy sẽ khiến Triều Tiên rơi vào thời kỳ chao đảo, rối ren. Tuy nhiên, trải qua 15 năm nắm quyền, ông Kim Jong-un không những đã giữ vững chính quyền, ổn định chế độ mà còn tạo ra những chuyển mình đột phá, khiến thế giới phải kinh ngạc.
Đầu tiên, trong bối cảnh Mỹ và phương Tây không ngừng gia tăng các biện pháp trừng phạt nhằm gây sức ép, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh quốc gia, Kim Jong-un đã tập trung tổng lực để củng cố và phát triển lực lượng quân đội, kế thừa đường lối “chính trị tiên quân” (nền chính trị ưu tiên cho quân đội) của cha Kim Chính Nhật, đặc biệt là ưu tiên cao cho nghiên cứu phát triển vũ khí hạt nhân và hệ thống tên lửa đạn đạo xuyên lục địa, coi đó là “thanh gươm báu” then chốt để bảo đảm độc lập chủ quyền và sự sinh tồn của chế độ.
Dưới sự chấp chính của ông Kim Jong-un, thực lực quân sự của Triều Tiên được nâng cao rõ rệt: Lực lượng quân đội được huấn luyện quân sự quy mô lớn, trang bị vũ khí khí tài không ngừng được nâng cấp, làm cho Triều Tiên trở thành một nước có thực lực quốc phòng khá hùng mạnh, một quân đội luôn sẵn sàng chiến đấu, sở hữu một lực lượng hạt nhân và tên lửa đạn đạo đáng gờm, gây lo ngại cho các đối thủ của Triều Tiên. Tháng 12/2012, Triều Tiên phóng thành công tên lửa mang vệ tinh lên vũ trụ, trở thành một trong số ít các quốc gia có thể làm chủ được công nghệ vũ trụ, và không loại trừ khả năng có thể vươn tới phát triển quân sự trên khoảng không vũ trụ, cạnh tranh với các cường quốc.
Phát triển lực lượng hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Triều Tiên đã vấp phải các biện pháp trừng phạt gay gắt từ phương Tây và cộng đồng quốc tế, nhưng đối với Kim Jong Un lại là một biện pháp tất yếu để tồn tại và phát triển. Nhờ chiến lược này, nhà lãnh đạo Triều Tiên đã có thể quả quyết: “thời kỳ Triều Tiên bị đe dọa đã qua rồi” và “Triều Tiên đã trở thành một lực lượng không thể bị coi thường”. Đây là lời phát biểu đanh thép của Kim Jong-un tại lễ kỉ niệm 100 năm ngày sinh của cố Chủ tịch Kim Nhật Thành và tại nhiều hoạt động quốc tế khác.
Mặc dù kế thừa đường lối “chính trị tiên quân”, dành sự ưu tiên hàng đầu cho phát triển quân đội nhưng trong tư duy, Kim Jong-un rất coi trọng “phát triển tổng hợp quốc gia”, cho rằng chỉ có ổn định và phát triển kinh tế, khoa học công nghệ, đất nước mới có thể ra khỏi khó khăn. Chính tư duy này đã dẫn dắt Triều Tiên đến những thành quả kinh tế đáng kể. Ngay khi mới cầm quyền, Kim Jong Un chủ trương phát triển song song kinh tế và hạt nhân, tập trung tinh lực vào việc “cởi trói” cho nền kinh tế đã bị kìm kẹp nhiều năm. Dù Triều Tiên cơ bản vẫn duy trì thể chế kinh tế kế hoạch nhưng trên thực tế, đã xuất hiện xu thế thị trường hóa một số ngành nghề.
Bước ngoặt diễn ra từ năm 2012, một loạt các văn bản pháp luật kinh tế mới được ra đời, tiêu biểu như: “Luật Thương nghiệp”, “Luật Quy hoạch kinh tế nhân dân”, mở rộng quyền quản lý của xí nghiệp, nhiều xí nghiệp được quyền định giá, độc lập kinh doanh, sức sống của nền kinh tế được nâng cao rõ rệt. Năm 2023, nhiều ngành công nghiệp như sản xuât phân bón, kim loại màu… đã hoàn thành vượt mức chỉ tiêu đề ra (ngành kim loại màu tăng trưởng cao đến 46%), những thành tựu này cho thấy ngành công nghiệp của Triều Tiên đã đi vào quỹ đạo tăng trưởng thực chất.
Đặc biệt ông Kim đã chú ý đến phát triển nông nghiệp, coi đó là cơ sở trụ cột của nền kinh tế. Triều Tiên đã tiến hành nhiều biện pháp cải cách nông nghiệp, mức đầu tư và hỗ trợ nông nghiệp của Chính phủ được nâng cao, phát huy được tính tích cực của người nông dân, kéo theo sản lượng lương thực không ngừng được gia tăng. Năm 2013, Triều Tiên đã giải quyết được nạn thiếu lương thực kéo dài từ thập niên 1990. Theo con số của Chương trình Lương thực Thế giới, năm 2013 Triều Tiên đã nhập kho khoảng 5,93 triệu tấn lương thực và năm 2014 là 5,94 triệu tấn, đủ để cung ứng nhu cầu cơ bản của người dân. Theo các nhà phân tích, nguyên nhân chủ yếu của những thành tựu này là xuất phát từ chủ trương thay đổi trong quản lý nông nghiệp mà Kim Jong-un đã đề ra từ năm 2012.
Trong hơn một thập kỷ qua, mức sống của người dân Triều Tiên đã được cải thiện rõ rệt; không chỉ ở thành thị mà khu vực nông thôn cũng có những chuyển biến mang tính bước ngoặt. Tiến trình cải cách kinh tế và từng bước mở cửa thị trường càng tạo cho nhân dân nhiều sự lựa chọn, đời sống vật chất càng phong phú. Thông qua những công trình nhà ở, cơ sở hạ tầng phục vụ nhân dân, người dân cảm nhận được sự quan tâm và coi trọng của chính phủ đối với nhân dân, tăng thêm lòng tin của nhân dân đối với tiền đồ đất nước, càng củng cố thêm sự tín nhiệm đối với vai trò lãnh đạo của Kim Jong-un.
Về đối ngoại, tuy Triều Tiên vẫn đứng trước những thách thức cố hữu, nhưng cục diện ngoại giao của quốc gia này đã có nhiều bước đột phá đáng chú ý. Dù quan hệ Triều – Mỹ chưa thể “phá băng” hoàn toàn, ông Kim Jong-un đã tiến hành hai cuộc gặp thượng đỉnh mang tính lịch sử với Donald Trump vào tháng 6/2018 tại Singapore và tháng 2/2019 tại Việt Nam. Trong cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ – Triều đầu tiên ở Singapore (6/2018), nhà lãnh đạo Triều Tiên đã đồng ý hướng tới mục tiêu phi hạt nhân hóa hoàn toàn bán đảo Triều Tiên để đổi lại sự đảm bảo an ninh và mối quan hệ mới với Mỹ. Nếu hai bên kiên trì theo lộ trình này, quan hệ Mỹ – Triều có thể đã đạt được những bước đột phá mà thế giới kỳ vọng. Tuy nhiên, do một loạt sự kiện cuộc khủng hoảng địa chính trị dồn dập bùng nổ trên toàn cầu, từ Venezuela, Ukraine cho đến những xung đột trực diện leo thang gay gắt giữa Mỹ và Iran ở Trung Đông, thì giải pháp cho vấn đề Triều Tiên đã dần bị đẩy lùi xuống vị trí thứ yếu trong chương trình nghị sự ưu tiên của Washington.
Năm 2018 được coi là dấu mốc đột phá trong đường lối đối ngoại của Triều Tiên, mở đầu là Hội nghị thượng đỉnh liên Triều vào tháng 4. Đây là cuộc gặp thượng đỉnh thứ 3 trong lịch sử hai miền, nhưng là lần đầu tiên kể từ sau Chiến tranh Triều Tiên (1950 – 1953), một nhà lãnh đạo tối cao của Bắc Triều Tiên bước qua ranh giới quân sự để đặt chân lên lãnh thổ Hàn Quốc. Cái bắt tay lịch sử giữa ông Kim Jong-un và Tổng thống Moon Jae-in đã mở ra chương trình mới đầy lạc quan cho bán đảo Triều Tiên, mặc dù hai bên về mặt luật pháp vẫn đang trong tình trạng đối đầu chiến tranh. Tính riêng trong năm 2018, hai vị nguyên thủ đã gặp nhau 3 lần đưa ông Moon Jae-in trở thành nhà lãnh đạo thứ ba của Hàn Quốc thực hiện chuyến công tác chính thức đến Bình Nhưỡng.
2. Quan hệ Triều – Trung, Triều – Nga ở tầm cao mới
Đặc biệt đáng chú ý là Kim Jong-un đã và đang tập trung thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Nga và Trung Quốc. Tính riêng trong năm 2018, nhà lãnh đạo Triều Tiên đã tới Bắc Kinh 3 lần để hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình, diễn ra vào các mốc thời gian trước và sau cuộc gặp thượng đỉnh với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Singapore. Động thái này chứng tỏ cả hai bên đều rất coi trọng sự phối hợp chiến lược trong đối sách với Mỹ, đối tượng chủ yếu hàng đầu của cả hai bên.
Quan hệ giữa Bắc Kinh và Bình Nhưỡng không ngừng được củng cố và nâng cấp, đặc biệt đáng chú ý là chuyến thăm Bình Nhưỡng của Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình từ ngày 8-9/6/2026, chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của Tập Cận Bình trong năm 2026 và nhân kỉ niệm 65 năm ngày ký “Hiệp định Hỗ trợ hợp tác hữu nghị Trung – Triều”. Tại hội đàm, ông Tập Cận Bình bày tỏ mong muốn lấy cột mốc này làm cơ hội để tăng cường định hướng chiến lược cho quan hệ song phương trong kỷ nguyên mới. Ông Tập nhấn mạnh, Trung Quốc và Triều Tiên đều là các nước xã hội chủ nghĩa do Đảng cộng sản lãnh đạo; do đó tình hữu nghị truyền thống và sự tương trợ lẫn nhau luôn là những đặc trưng cốt lõi của quan hệ Trung – Triều.
Trong khuôn khổ chuyến thăm, ông Tập Cận Bình đã đề xuất 4 định hướng chiến lược (được khái quát thành “4 kiên trì”) để phát triển quan hệ Trung – Triều: Kiên trì củng cố tin cậy chính trị lẫn nhau trên cơ sở kế thừa và phát huy nhận thức chung giữa lãnh đạo cấp cao hai nước; Kiên trì mục tiêu an sinh xã hội, đem lại hạnh phúc cho nhân dân, đẩy mạnh các dự án hợp tác thiết thực; Kiên trì phát huy hữu nghị truyền thống, gia tăng các hoạt động giao lưu văn hóa, siết chặt sợi giây gắn kết và thấu hiểu giữa nhân dân hai nước; Kiên trì bảo vệ công lý, chính nghĩa, phối hợp chặt chẽ trên trường quốc tế nhằm làm phong phú thêm nội hàm hợp tác chiến lược song phương.
Đồng thời, ông Tập Cận Bình cũng khẳng định nguyên tắc “ba không thay đổi” của quan hệ hai nước. Theo đó, bất luận tình hình quốc tế biến đổi thế nào, các cam kết chiến lược của Bắc Kinh đối với Bình Nhưỡng vẫn nguyên giá trị. Thứ nhất, lập trường kiên định của Đảng và Chính phủ Trung Quốc coi trọng cao độ tình hữu nghị truyền thống Trung – Triều không thay đổi; thứ hai, sự ủng hộ kiên định của Trung Quốc đối với sự nghiệp CNXH của Triều Tiên dưới sự lãnh đạo của đồng chí Tổng Bí thư Kim Jong-un không thay đổi; thứ ba, quyết tâm kiên định ủng hộ lợi ích và môi trường chiến lược chung của hai nước Trung – Triều không thay đổi.
Qua hội đàm, hai vị nguyên thủ đã đạt được sự đồng thuận chiến lược quan trọng: “Từ tầm cao chiến lược của vận mệnh và tiền đồ chủ nghĩa xã hội, hai bên cần nắm chắc xu thế lớn của thời đại, đi sâu kết nối chiến lược, phát triển hợp tác thực chất, thúc đẩy quan hệ Trung – Triều lên một bước tiến mới”. Bên cạnh đó, ông Kim Jong-un cũng bày tỏ mong muốn “tăng cường trao đổi kinh nghiêm, học hỏi lẫn nhau để hai nước cùng vững bước trên con đường hiện đại hóa.
Quan hệ Triều – Nga ngày càng được củng cố và phát triển mạnh mẽ, đánh dấu bằng việc hai nước ký Hiệp ước Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 6/2024. Tiếp sau đó, tháng 4/2026, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrei Belousov tới Bình Nhưỡng thảo luận về tăng cường hợp tác quân sự giữa hai nước, quan hệ hai bên càng mang đậm màu sắc đồng minh.
Theo TASS, trong cuộc tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Triều Tiên Choe Son Hui ngày 19/7/2026 tại Điện Kremlin, Tổng thống Nga Vladimir Putin đánh giá cao những bước phát triển tích cực trong quan hệ hai nước, xác nhận hai nước đang duy trì đối thoại chính trị thường xuyên và mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực theo khuôn khổ Hiệp ước Đối tác chiến lược toàn diện Nga – Triều. Tổng thống Putin gửi lời chào nồng nhiệt tới nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un và tái khẳng định sự biết ơn Triều Tiên đã hỗ trợ Nga trong chiến dịch quân sự đặc biệt.
Đáp lời, Bộ trưởng Choe Son Hui đã chuyển lời chào của nhà lãnh đạo Triều Tiên tới Tổng thống Nga. Bà cho biết, tại Đại hội Đảng Lao động Triều Tiên lần thứ IX vừa qua, nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã tái khẳng định đường lối chiến lược kiên định thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện và quan hệ đồng minh với Nga. Nữ Bộ trưởng nhấn mạnh, việc liên tục phát triển và tăng cường quan hệ dựa trên hiệp ước đã ký kết là lập trường nhất quán của Bình Nhưỡng.
Theo số liệu từ Hàn Quốc, gần đây Kim Jong-un đã có 10 cuộc tiếp các nhà lãnh đạo và nhân vật cấp cao của nước ngoài, trong đó có 3 cuộc tiếp Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Nga Shoigu, thể hiện sự coi trọng của Triều Tiên đối với quan hệ đồng minh Triều – Nga. Các động thái gần đây cho thấy, trong cục diện quốc tế phức tạp khó lường hiện nay, Triều Tiên không còn là “đối tượng bị trừng phạt” thụ động, mà đã vươn lên thành một nhân tố có khả năng tác động mạnh mẽ đến cục diện toàn cầu.
Trong thông cáo sau chuyến thăm của Bộ trưởng Choe So Hui, Bộ Ngoại giao Nga chỉ rõ, thành quả của chuyến thăm này đã tiếp thêm động lực cho quan hệ hữu nghị truyền thống “đã đạt đến trình độ đồng minh mới”. Quá trình xích lại gần nhau giữa hai quốc gia đã được định hình vững chắc từ các mốc lịch sử trước đó trong thời gian ông Kim thăm Nga (12-17/9/2023), Triều Tiên và Nga đã thảo luận về vấn đề giao dịch vũ khí giữa hai bên, Triều Tiên có thể thông qua việc cung cấp chi viện quân sự cho Nga trong cuộc chiến Ukraine để đổi lấy kỹ thuật quân sự tiên tiến và viện trợ kinh tế của Nga. Bộ trưởng Quốc phòng Nga thăm Triều Tiên vào tháng 7/2023 đã đề nghị với Kim Jong-un về việc diễn tập quân sự trên biển chung ba bên Trung – Nga – Triều. Rõ ràng quan hệ Nga – Triều đã mang đậm màu sắc một liên minh quân sự đồng minh chiến lược toàn diện.
3. Nhu cầu và thực tiễn hình thành, ảnh hưởng của quan hệ tam giác chiến lược Trung – Nga – Triều
Nhìn tổng thể, sau 15 năm chấp chính, ông Kim Jong-un đã làm thay đổi căn bản diện mạo của Triều Tiên nhờ tư duy chiến lược đổi mới và chính sách “cởi trói” cho nền kinh tế. Dù việc tăng cường sức mạnh quân sự, đặc biệt là năng lực răn đe của vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo, có thể khiến Bình Nhưỡng phải đối mặt với các đòn trừng phạt bổ sung từ Mỹ và phương Tây; nhưng đổi lại, chiến lược này đã nâng cao đáng kể vị thế quốc gia. Triều Tiên giờ đây đã vươn lên thành một đối tác chiến lược không thể bị coi thường, sở hữu tiếng nói ngày càng có trọng trong trật tự quốc tế.
Tuy nhiên, quốc gia này vẫn đang đứng trước vô vàn thách thức cố hữu. Đó là thái độ thù địch của liên minh Mỹ – Hàn Quốc, áp lực phục hồi kinh tế và tình thế bị bao vây, bị cô lập có thể còn bị kéo dài. Do đó, việc tìm kiếm đồng minh và bạn bè để củng cố vững chắc các thành tựu bước đầu, bảo đảm an ninh và lợi ích cho các bước đi tiếp theo trở thành nhu cầu cơ bản và nhiệm vụ cấp thiết của Bình Nhưỡng. Trên thực tế, lộ trình khả dĩ nhất mà Triều Tiên đã lựa chọn là dựa vững chắc vào trục chiến lược Trung – Nga để hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn của mình.
Về phía Bắc Kinh, củng cố vị thế “nền kinh tế lớn thứ hai thế giới” và định hình địa vị “siêu cường mới” trong trật tự toàn cầu đã trở thành ưu tiên chiến lược mới của Trung Quốc. Để hiện thực hóa mục tiêu vĩ mô này, Triều Tiên chính là một đối tác chiến lược thích hợp. Quốc gia này sở hữu mối liên kết lịch sử “vai kề vai” gắn bó với Trung Quốc trong cuộc chiến “kháng Mỹ viện Triều” (1950-1953) và có cùng chí hướng trong sự nghiệp XHCN. Đặc biệt, với vai trò không thể thay thế trong tiến trình vận động địa chính trị tại khu vực Đông Bắc Á cùng nền tảng quốc phòng hùng mạnh, Bình Nhưỡng đang trở thành một lực lượng đối trọng quan trọng giúp Trung Quốc phân tán áp lực quan sự từ phía Mỹ và phương Tây.
Về phía Nga, ưu tiên chiến lược hàng đầu của Moscow là kết thúc cuộc xung đột tại Ukraine trên thế chủ động, bảo toàn vị thế cường quốc thế giới, củng cố và phát triển quan hệ đối tác chiến lược với Trung Quốc, đồng thời tìm kiếm cơ hôi cải thiện quan hệ với Mỹ phù hợp với lợi ích quốc gia. Để hiện thực hóa các mục tiêu vĩ mô này, Triều Tiên chính là một lựa chọn đồng minh phù hợp. Mối bang giao song phương sở hữu nền tảng lịch sử sâu sắc từ thời kỳ Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), khi Liên Xô đóng vai trò là nhà cung cấp hậu cần chủ lực. Trong bối cảnh hiện nay, mối quan hệ này không chỉ phát triển mạnh mẽ về kinh tế – kỹ thuật, mà còn thắt chặt bằng tính chất liên minh thực chiến qua việc lực lượng quân sự Triều Tiên hỗ trợ quân đội Nga trên chiến trường. Thực tế này biến Bình Nhưỡng trở thành một đối tác có giá trị chiến lược đặc biệt giúp Nga củng cố vị thế và gia tăng lợi thế đàm phán trên trường quốc tế.
Nhìn từ lập trường và lợi ích của các bên, có thể thấy nhiều điểm tương đồng thúc đẩy sự hình thành tam giác chiến lược Trung – Nga – Triều trên thực tế.
Về địa chính trị, ba nước đều thuộc khu vực Đông Bắc Á – vùng lãnh thổ có tình hình địa chính trị phức tạp và biến đổi năng động bậc nhất toàn cầu. Sự hiện diện quân sự của Mỹ cùng sự vận hành của liên minh Mỹ – Nhật – Hàn đã tác động trực tiếp đến trục Trung – Nga – Triều, đặc biệt là trong lĩnh vực quốc phòng.
Về mặt kinh tế, nền kinh tế của ba quốc gia mang tính bổ trợ sâu sức cho nhau với không gian hợp tác rộng lớn, nhất là trong các ngành năng lượng, mậu dịch biên giới và công nghệ chiến lược. Sự gắn kết này có ý nghĩa quyết định đến tiến trình thịnh vượng chung của khu vực Đông Bắc Á, thậm chí là cục diện toàn cầu.
Về an ninh, cả ba nước đều chia sẻ những mối quan tâm chung và cùng đối mặt với áp lực đến từ Mỹ và phương Tây. Thực tế cũng đã cho thấy Trung – Nga – Triều đã trở thành lực lượng then chốt trong việc duy trì cán cân quyền lực và bảo đảm an ninh khu vực.
Dù đây là một tam giác bất đối xứng khi thực lực kinh tế của Triều Tiên vẫn có khoảng cách xa so với hai cường quốc còn lại, nhưng Bình Nhưỡng đang đổi mới mạnh mẽ và bước vào quỹ đạo phát triển ổn định hơn. Đặc biệt, kho vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Triều Tiên đóng trò răn đe chiến lược không thể phủ nhận trong một thế giới bất ổn. Chính sự bất đối xứng này lại tạo điều kiện để ba bên bù đắp khoảng trống, phát huy ưu thế đặc trưng của nhau và cùng nhau hoàn thiện thể chế liên minh.
Trong bàn cờ địa chính trị quốc tế, trục tam giác Trung – Nga – Triều đã trở thành tiêu điểm chú ý và là một trong những điểm nhấn cốt lõi của cục diện chiến lược toàn cầu mới. Trải qua những biến động phức tạp của thời đại, mối quan hệ ba bên này ngày càng mật thiết, không chỉ định hình lại cấu trúc an ninh khu vực Đông Bắc Á, mà còn tác động, ảnh hưởng sâu sắc đến nền chính trị – kinh tế toàn cầu. Trước hết, sự hình thành trục chiến lược này giúp duy trì ổn định, giảm thiểu nguy cơ xung đột tại khu vực. Đồng thời sự phối hợp giữa ba quốc gia có ảnh hưởng quyết định đến cán cân chiến lược toàn cầu, thúc đẩy trật tự quốc tế dịch chuyển theo hướng đa cực, công bằng và hợp lý hơn.
Về bản chất, đây là một liên minh đủ sức đối trọng với khối quân sự Mỹ – Nhật – Hàn. Sự tham gia tích cực của Triều Tiên sẽ tiếp thêm xung lực để bộ ba này có thể kiềm chế, giảm bớt tính cực đoan trong các chính sách bao vây từ phương Tây. Trong khuôn khổ đó, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Trung – Nga sẽ càng được củng cố nhằm ứng phó hiệu quả với các áp lực từ bên ngoài. Ngược lại, Bắc Kinh và Moscow cũng sẽ đóng vai trò điều tiết, định hướng chính sách hạt nhân của Bình Nhưỡng theo quỹ đạo kiềm chế, tránh gây căng thẳng hay mất ổn định khu vực.
Đặc biệt, trước những diễn biến khó lường tại Trung Đông hiện nay, việc kết nối trục tam giác này với Iran, dựa trên nền tảng quan hệ sẵn của Trung Quốc – Nga – Iran, là một xu thế tất yếu. Sự hình thành “Bộ tứ chiến lược” Trung – Nga – Triều – Iran có thể sẽ đóng vai trò then chốt là điều không thể tránh khỏi, tạo ra những biến số địa chính trị bất ngờ trong một thế giới đầy biến động và khó dự báo.■
