Pol Pot: Mổ xẻ một cơn ác mộng
Philip Short

Pol Pot: Mổ xẻ một cơn ác mộng

Đây là bài điểm cuốn sách Pol Pot: Anatomy of a Nightmare của Philip Short. Cuốn sách này sẽ được Viện Nghiên cứu Phát triển phương Đông xuất bản. Xin trân trọng giới thiệu trích đoạn bài điểm cuốn này trên trang mạng Viet-studies của Giáo sư Trần Hữu Dũng

Philip Short, người Anh, nguyên là phóng viên đài BBC và Times of London, tuy không là sử gia như những tác giả đi trước (như Chandler [1], Kiernan [2], [3]) cùng đề tài, nhưng có cái lợi là viết sau ngày Khmer Đỏ quy hàng (1998). Ông đã lặn lội hơn bốn năm ở Campuchia, phỏng vấn nhiều nạn nhân cũng như một số cựu thủ lãnh Khmer Đỏ hiện còn sống (như Khieu Samphan, Ieng Sary, Nuon Chea), và đặc biệt là Laurence Picq, một phụ nữ Pháp nhiệt tình tin tưởng ở Khờ-me Đỏ, theo chồng là Suong Sikoeun về Phnom Penh năm 1975. Quyển “Pol Pot” của Short là một tác phầm “lớn”, đầy ắp những chi tiết thú vị. Qua hơn 500 trang giấy, người đọc sẽ biết thêm rất nhiều chẳng những về Pol Pot mà còn về lịch sử Campuchia thế kỉ vừa qua, đặc biệt là những liên hệ với Việt Nam, qua con mắt của người Khmer.

Một trong vài ấn tượng mạnh nhất mà cuốn sách này để lại là, rõ ràng, những sự tàn ác hơn ba năm dưới quyền Khmer Đỏ không phải bắt đầu vào ngày họ bước chân vào Phnom Penh mà đã manh nha từ mấy mươi năm về trước, và dần dần leo thang. Short cho thấy tội ác của Pol Pot và đồng bọn có nguồn gốc sâu tận trong bản tính Khmer, chính sách của họ là phản ảnh bản tính ấy, uốn nắn bởi dòng lịch sử (và địa lí) Khmer. Nó không là một hiện tượng đột phát, dị thường.

Khác với Chandler và nhiều tác giả khác, Short cho rằng sự tàn ác của Khờ-me Đỏ không phải là hệ luận của chủ nghĩa Mác Lê (hoặc, chính xác hơn, của chủ nghĩa Stalin qua con mắt của nhóm trí thức Khmer Đỏ từng du học ở Pháp). (Theo Short, phần lớn sinh viên Khmer ở Pháp không giỏi tiếng Pháp, họ thú nhận là không hiểu nổi kinh điển Mác Lê. Đối với những người này thì Stalin dễ hiểu hơn, nhất là phần về “thanh trừng nội bộ đảng”!).

Theo Short, Khmer Đỏ chịu ảnh hưởng của Stalin, khác với Trung Quốc và Việt Nam, với truyền thống nho giáo, chịu ảnh hưởng của Mác Lê. Đối với Short, văn hóa Khmer không có ý niệm “công lí” như những văn hóa khác. Văn hóa Khmer là một văn hoá “thống trị hoặc bị thống trị”, một văn hóa tránh đối đầu (confrontation). Trong một văn hoá như vậy, không thể giải quyết những tranh chấp bằng tranh cãi hay lí luận. Giữa hai thái cực phục tùng và vũ lực, không có “điểm giữa”.

BÌNH LUẬN

CÙNG THỜI KỲ

Việt Nam sử lược

Trần Trọng Kim

An Nam chí lược

Lê Tắc biên soạn

Nạn Đói Năm 1945 Ở Việt Nam

G.S Văn Tạo - G.S Furuta Moto