Sáng 10/6/2026 tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt 100 đại biểu chương trình “Việc tử tế” của VTV, nhân dịp kỷ niệm 78 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi Thi đua ái quốc.
Cuộc gặp mặt này không chỉ là một sự kiện mang ý nghĩa biểu dương, tri ân những con người làm việc tốt trong đời sống hằng ngày. Nhìn rộng hơn, đây là một thông điệp chính trị, văn hóa và xã hội rất sâu sắc: trong tiến trình phát triển đất nước, bên cạnh tăng trưởng kinh tế, hiện đại hóa hạ tầng, đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Việt Nam càng cần phải chăm lo, bồi đắp và lan tỏa những giá trị đạo đức căn bản làm nên sức mạnh bền vững của dân tộc. Trong những giá trị ấy, sự tử tế giữ một vị trí đặc biệt.
Những tấm gương được nêu tại buổi gặp mặt cho thấy sự tử tế không thuộc riêng một tầng lớp, một lứa tuổi, một địa phương hay một lĩnh vực nào. Đó có thể là Anh hùng Lao động, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Đức Thìn ở Bắc Ninh, người đã khởi xướng phong trào “Nghìn việc tốt” từ 62 năm trước, trong những năm tháng đất nước còn muôn vàn khó khăn. Từ một sáng kiến giáo dục giàu ý nghĩa nhân văn, phong trào ấy đã bền bỉ lan tỏa qua nhiều thế hệ, góp phần nuôi dưỡng trong thiếu nhi Việt Nam ý thức sống đẹp, biết làm việc tốt, phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ. Đó cũng là anh Nguyễn Văn Diện, người đảng viên ưu tú quê Hưng Yên nhưng gắn bó với vùng cao Tuyên Quang, ngày ngày chăm sóc, nuôi dưỡng các em nhỏ mồ côi là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Đó là Thiếu tá Lò Văn Long, Trưởng ban Thanh niên Công an tỉnh Điện Biên, đại diện cho chương trình “Con nuôi Công an tỉnh Điện Biên”, với mô hình “Mái ấm nhân ái – hữu nghị” đang trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng nhiều cháu nhỏ người Lào có hoàn cảnh khó khăn và các cháu nhỏ người Việt có hoàn cảnh đặc biệt. Đó còn là chị Nguyễn Thị Ngọc Tâm ở Ninh Bình, một thanh niên khuyết tật giàu nghị lực, dù bản thân chịu nhiều thiệt thòi do căn bệnh xương thủy tinh nhưng đã gần 20 năm kiên trì giúp đỡ trẻ em nghèo, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tại địa phương.
Mỗi câu chuyện là một hoàn cảnh khác nhau, một cách cống hiến khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở một điểm chung: họ không chờ đến khi có điều kiện đầy đủ mới làm việc tốt, không đợi những việc lớn lao mới cống hiến cho đời, mà bắt đầu từ trách nhiệm, tình thương và lòng nhân ái trong chính cuộc sống hằng ngày. Chính những con người bình dị ấy đã làm cho khái niệm “tử tế” trở nên cụ thể, sống động, có sức lay động và lan tỏa sâu xa trong xã hội.
Phát biểu tại cuộc gặp mặt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt sự tử tế trong một tầm nhìn rộng hơn cách hiểu thông thường. Tử tế không chỉ là một hành vi tốt đẹp mang tính cá nhân, không chỉ là sự giúp đỡ nhất thời giữa người với người, càng không phải là một biểu hiện cảm tính, tự phát, rồi nhanh chóng bị lãng quên trong dòng chảy của đời sống. Sự tử tế, như tinh thần mà Tổng Bí thư nhấn mạnh, chính là vốn xã hội, là sức mạnh văn hóa, là một phần nền tảng của quốc gia văn minh. Đây là một nhận thức rất quan trọng, bởi nó đưa vấn đề đạo đức ra khỏi phạm vi khuyên răn chung chung, để trở thành một điều kiện của phát triển.
Một quốc gia muốn phát triển nhanh phải có nguồn lực vật chất, khoa học công nghệ, cơ chế quản trị hiện đại, môi trường kinh doanh thuận lợi. Nhưng một quốc gia muốn phát triển bền vững thì không thể thiếu nền tảng đạo đức xã hội. Không có niềm tin, mọi quan hệ kinh tế sẽ trở nên tốn kém. Không có sự trung thực, thị trường sẽ bị bóp méo. Không có trách nhiệm, cạnh tranh sẽ biến thành chụp giật. Không có lòng nhân ái, tăng trưởng có thể trở nên lạnh lùng, làm giàu có thể bị tách khỏi nghĩa vụ với cộng đồng. Vì vậy, khi người đứng đầu Đảng và Nhà nước gặp mặt, tôn vinh những tấm gương tử tế, đó không chỉ là sự ghi nhận đối với một chương trình truyền hình có ý nghĩa nhân văn, mà còn là lời nhắc nhở về con đường phát triển của đất nước: phát triển phải đi cùng đạo đức; thịnh vượng phải đi cùng nhân văn; hiện đại hóa phải đi cùng văn hóa.
Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, sự tử tế càng trở nên cần thiết. Kinh tế thị trường tạo ra động lực lớn cho phát triển. Nó khuyến khích sáng tạo, thúc đẩy cạnh tranh, mở ra cơ hội làm giàu chính đáng cho mọi người dân, mọi doanh nghiệp. Nhờ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đất nước đã đạt được những thành tựu to lớn trong nhiều thập kỷ qua: đời sống nhân dân được cải thiện, khu vực tư nhân phát triển mạnh mẽ, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, năng lực sản xuất và tiêu dùng của xã hội không ngừng được mở rộng. Nhưng cũng chính trong môi trường thị trường, nếu thiếu nền tảng đạo đức và kỷ cương pháp luật, những mặt trái rất dễ nảy sinh.
Đó là tình trạng chạy theo lợi nhuận bằng mọi giá. Đó là gian dối trong sản xuất, kinh doanh. Đó là quảng cáo sai sự thật, lừa đảo trên không gian mạng, bán hàng giả, hàng kém chất lượng, thực phẩm bẩn, thuốc giả, thực phẩm chức năng giả. Đó là những hành vi lợi dụng lòng tin, lợi dụng sự thiếu hiểu biết, thậm chí lợi dụng nỗi đau bệnh tật của người dân để trục lợi. Những vụ việc tiêu cực được phát hiện trong thời gian qua cho thấy nếu cái xấu không bị ngăn chặn kịp thời, nó không chỉ gây thiệt hại kinh tế, mà còn làm xói mòn niềm tin xã hội.
Chính trong bối cảnh đó, việc tôn vinh những tấm gương tử tế có ý nghĩa đặc biệt. Khi một người dám làm việc tốt, dám hy sinh lợi ích cá nhân để giúp người khác, dám bảo vệ lẽ phải, dám sống trung thực giữa môi trường có nhiều cám dỗ, người đó cần được nhìn thấy, được ghi nhận, được tôn vinh. Sự tôn vinh ấy không phải để tạo ra hình thức, mà để khẳng định chuẩn mực: cái tốt là đáng quý, cái đúng là đáng theo, cái tử tế là đáng tự hào.
Trong đời sống hằng ngày, sự tử tế thường bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Nhưng chính những việc ấy làm cho xã hội ấm hơn, lành hơn, đáng sống hơn. Quan điểm của Tổng Bí thư Tô Lâm rất đáng chú ý ở chỗ khích lệ mỗi chúng ta nhìn nhận sự tử tế trong thời đại hôm nay như một hệ giá trị hành động. Với người dân, tử tế là sống có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và xã hội. Với doanh nghiệp, tử tế là kinh doanh trung thực, tôn trọng người tiêu dùng, tôn trọng pháp luật, coi chữ tín là tài sản lớn nhất. Với cán bộ, công chức, tử tế là phục vụ nhân dân bằng tinh thần tận tụy, liêm chính, công tâm. Với báo chí, truyền thông, tử tế là đưa tin trung thực, cổ vũ điều tốt, đấu tranh với cái xấu, không chạy theo giật gân rẻ tiền. Với nhà trường, tử tế là dạy học trò biết yêu thương, biết tự trọng, biết phân biệt đúng sai, biết sống có ích. Với mỗi gia đình, tử tế là nền nếp giáo dục con người từ những điều nhỏ nhất: biết giúp đỡ người khó khăn, biết xấu hổ trước điều sai trái.
Những điều tưởng như bình thường ấy lại chính là nền tảng của một nền kinh tế lành mạnh. Thời gian qua, chúng ta đã chứng kiến gian dối làm tăng chi phí xã hội. Một xã hội có quá nhiều lừa đảo sẽ buộc mọi người phải nghi ngờ nhau. Người mua nghi người bán. Người dân nghi quảng cáo. Doanh nghiệp nghi đối tác. Cơ quan quản lý phải tốn thêm nguồn lực kiểm tra, xử lý. Người lương thiện bị thiệt thòi vì phải cạnh tranh với kẻ làm ăn gian dối. Cái xấu nếu không bị ngăn chặn sẽ tạo ra tâm lý nguy hiểm: ai trung thực thì thua thiệt, ai lừa được thì thắng. Đó là điều không thể chấp nhận trong một xã hội hướng tới văn minh, công bằng và phát triển bền vững.
Bởi vậy, tôn vinh sự tử tế là một nhiệm vụ xã hội nghiêm túc. Cần tôn vinh người tốt, việc tốt một cách thường xuyên, thiết thực, có sức lan tỏa. Cần đưa những câu chuyện tử tế vào trường học, vào truyền thông, vào sinh hoạt cộng đồng, vào văn hóa doanh nghiệp, vào phong trào thi đua yêu nước. Cần làm cho người tử tế không cảm thấy cô đơn. Cần làm cho cái tốt có chỗ đứng xứng đáng trong đời sống xã hội. Cần làm cho những người sống trung thực, nhân ái, trách nhiệm thấy rằng lựa chọn của họ là đúng, là được xã hội ghi nhận, là có giá trị lâu dài.
Chương trình “Việc tử tế” của Đài Truyền hình Việt Nam trong nhiều năm qua đã góp phần làm công việc ấy. Bằng những câu chuyện cụ thể, chương trình cho thấy lòng tốt không hề xa vời. Nó có mặt ở nông thôn và thành thị, ở miền núi và đồng bằng, trong bệnh viện, trường học, doanh nghiệp, gia đình, trên đường phố, giữa những con người bình dị. Có những người không giàu có nhưng sẵn sàng chia sẻ. Có những người từng chịu thiệt thòi nhưng vẫn chọn giúp đỡ người khác. Có những người âm thầm làm việc thiện nhiều năm mà không cần danh tiếng. Khi những câu chuyện ấy được kể lại, xã hội được nhắc nhớ rằng trong đời sống còn rất nhiều điều tốt đẹp, rằng cái thiện vẫn luôn tồn tại, rằng niềm tin vẫn có cơ sở để được bồi đắp.
Cao hơn thế, một xã hội tử tế không thể là xã hội dễ dãi với cái ác, cái giả, cái gian. Sự tử tế đích thực luôn đi cùng trách nhiệm công dân và kỷ cương pháp luật.
Trong giai đoạn đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới, xây dựng con người tử tế, xã hội tử tế, văn hóa tử tế phải chính là một phần của chiến lược phát triển quốc gia.
Sự kiện Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt 100 tấm gương tiêu biểu của Chương trình “Việc tử tế” vì thế có ý nghĩa vượt lên trên một cuộc gặp mặt biểu dương. Đó là sự khẳng định rằng trong hệ giá trị phát triển của Việt Nam hôm nay, sự tử tế phải được đặt đúng vị trí. Đó là lời kêu gọi mỗi người dân hãy bắt đầu từ những việc tốt cụ thể. Đó là thông điệp gửi tới cộng đồng doanh nghiệp rằng lợi nhuận phải đi cùng đạo đức và trách nhiệm xã hội. Đó là yêu cầu đối với bộ máy công quyền rằng phục vụ nhân dân cũng là một biểu hiện cao nhất của sự tử tế trong quản trị quốc gia. Đó cũng là lời nhắc nhở đối với truyền thông, giáo dục và các thiết chế văn hóa rằng phải kiên trì gieo trồng cái tốt, nuôi dưỡng niềm tin, bồi đắp nhân cách.
Trong lịch sử Việt Nam, dân tộc ta đã vượt qua nhiều thử thách không phải bằng sức mạnh vật chất, mà bằng lòng yêu nước, tình nghĩa đồng bào, sự đùm bọc, nhân ái và ý chí hướng thiện. Hôm nay, khi đất nước phát triển trong môi trường kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng, những phẩm chất ấy không hề cũ đi. Tử tế không đối lập với kinh tế thị trường. Tử tế chính là nền tảng để thị trường vận hành lành mạnh, công bằng và bền vững.
Đó là ý nghĩa lớn lao của sự kiện này. Đó cũng là giá trị sâu sắc trong quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: sự tử tế phải được nhìn nhận như một nguồn lực của quốc gia, một nền móng đạo đức của xã hội văn minh. Sức mạnh lớn nhất của dân tộc Việt Nam không chỉ nằm ở của cải vật chất, mà nằm ở phẩm chất con người. Điều đó đã đúng trong quá khứ và tin tưởng sẽ tiếp tục được duy trì trong hiện tại và tương lai, đưa đất nước phát triển bền vững tiến vào kỷ nguyên mới.■
PHƯƠNG BÌNH
