Trong thời gian gần đây, Đảng, Nhà nước và Chính phủ ngày càng quan tâm đến việc phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó âm nhạc và các concert (buổi biểu diễn ca nhạc – nghệ thuật) quy mô lớn được xem là một hướng đi giàu tiềm năng. Đây không chỉ là một lĩnh vực giải trí đơn thuần mà còn là ngành công nghiệp có khả năng tạo ra giá trị kinh tế, giúp quảng bá hình ảnh quốc gia, thúc đẩy du lịch và đồng thời góp phần xây dựng đời sống tinh thần cho xã hội. Đặc biệt trong năm 2025, đất nước đã tổ chức nhiều sự kiện âm nhạc cấp quốc gia lớn như “Tổ quốc trong tim”, “Tự hào là người Việt Nam”, “V Fest”… thu hút hàng chục nghìn khán giả và tạo hiệu ứng xã hội rộng rãi.
Trên thế giới, những quốc gia như Hoa Kỳ, Hàn Quốc đã cho thấy sức mạnh to lớn của công nghiệp âm nhạc khi biến âm nhạc, thần tượng, biểu diễn trực tiếp và văn hóa đại chúng trở thành nguồn thu hàng tỷ đô la, đồng thời lan tỏa bản sắc dân tộc ra toàn cầu. Trong bối cảnh đó, concert không chỉ là một buổi biểu diễn âm nhạc đơn thuần mà còn là một không gian văn hóa sống động, nơi công chúng, đặc biệt là những người trẻ được hòa mình vào cùng cảm xúc, tìm thấy sự đồng cảm, kết nối cộng đồng và nuôi dưỡng năng lượng sống tích cực.
Concert và nhu cầu kết nối của người trẻ
Concert là buổi biểu diễn âm nhạc trực tiếp, nơi nghệ sĩ và khán giả cùng chia sẻ một không gian cảm xúc chung. Không giống với việc nghe nhạc thông thường, một buổi hòa nhạc trực tiếp đem lại trải nhiệm sống động hơn với âm thanh lớn, ánh sáng, sân khấu, vũ đạo, trang phục và hiệu ứng thị giác cũng như sự tương tác giữa nghệ sĩ và khán giả.
Đối với người trẻ, concert mang một ý nghĩa tình thần sâu sắc. Giữa nhịp sống hiện đại, các áp lực từ học tập, công việc, gia đình và các mối quan hệ xã hội có thể được tạm gác lại. Chỉ vài giờ đồng hồ, những người tham dự được tự do hát, cười, khóc, cổ vũ và hòa mình vào một cộng đồng có chung tình yêu âm nhạc. Những cảm xúc tưởng như rất cá nhân lại được chia sẻ trong đám đông, tạo cảm giác được thấu hiểu và kết nối. Do vậy, concert không chỉ là một hoạt động giải trí, mà còn có thể được xem như một hình thức giải tỏa tâm lý giúp con người cân bằng lại cảm xúc, tái tạo năng lượng và tìm thấy sự đồng cảm trong đời sống hiện đại ngày nay.
Sức hút của concert trong đời sống văn hóa hiện nay
Nói đến concert thường ta nghĩ về văn hóa của người trẻ, là thứ âm nhạc hiện đại khác biệt với âm thanh của những năm bom đạn chiến tranh, khác với những câu hát trữ tình nhẹ nhàng mà sâu lắng. Thế nhưng mỗi thời đại có những hoàn cảnh riêng, nỗi đau riêng và vì lẽ đó âm nhạc cũng có cách tiếp cận riêng.
Thế hệ của ông bà, cha mẹ là thanh âm vang lên giữa hoàn cảnh lịch sử nhiều biến động: chiến tranh, chia ly, mất mát, đói nghèo, sự sống và cái chết. Khi ấy con người cần âm nhạc như ngọn lửa giữ vững niềm tin. Nhạc cách mạng không chỉ tiếp thêm ý chí ra trận mà còn để người ở lại bớt cô đơn, để người nghe có thêm hy vọng vào ngày mai. Những bản tình ca của thế hệ ấy cũng mang trong mình nhiều nỗi niềm, nó là câu hát về tình yêu đôi lứa, là tình cảm cha mẹ giành cho con cái, là sự chờ đợi, thủy chung, nhẫn nại và hy sinh. Nhạc xưa có vẻ đẹp của ký ức, của chiều sâu trải nghiệm và những giá trị đã được thời gian khẳng định.
Người trẻ hôm nay không còn trực tiếp sống trong tiếng bom đạn, nhưng điều đó không có nghĩa họ không có cuộc chiến của riêng mình. Cuộc chiến của họ âm thầm hơn, khó gọi tên hơn và cũng khó được thấu hiểu hơn. Áp lực phải thành công sớm, phải ổn định, phải giỏi giang, phải chứng minh giá trị của bản thân trong một xã hội thay đổi quá nhanh đã dần hình thành nên những tổn thương tâm lý. Khi đó âm nhạc hiện đại mang bóng hình của sự chữa lành nhiều hơn, là lời hát cho thấy sự đồng cảm, được thấu hiểu và công nhận hay chỉ đơn giản là lời động viên.
Tuy nhiên, không nên nhìn concert như một không gian thuộc về riêng người trẻ hay chỉ gắn với âm nhạc hiện đại bởi concert không chỉ là “đi nghe nhạc” mà còn là sự trải nghiệm cảm xúc. Mỗi nhóm tuổi sẽ bị hấp dẫn bởi concert theo một cách khác nhau.
Âm nhạc hiện đại có thể khác về tiết tấu, ngôn ngữ, cách trình diễn hoặc khác cả về bề ngoài sôi động của nó nhưng không vì vậy mà mất đi khả năng chạm đến trái tim mỗi người. Dù hình thức biểu đạt không giống nhau nhưng bản chất của âm nhạc vẫn là xoa dịu tổn thương, khơi dậy niềm tin và trao cho con người một sức mạnh vô hình.
Sức hút của các buổi concert không chỉ nằm ở sân khấu hoành tráng, âm thanh sống động hay cơ hội được gặp gỡ nghệ sĩ yêu thích. Điều cốt lõi vẫn là âm nhạc và sự gắn kết mà nó đã tạo ra. Trong không gian ấy chỉ có tình yêu với âm nhạc, được hòa mình vào một cộng đồng có chung sở thích, văn hóa và được lưu giữ những kỷ niệm đẹp. Hơn thế, việc tham dự concert cũng là cách để người nghe thể hiện lòng biết ơn, sự chân thành của mình đối với nghệ sĩ, những người đã thông qua âm nhạc để an ủi và giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn.
Concert trong sự phát triển kinh tế và văn hóa Việt Nam
Qua những buổi hòa nhạc lớn trên thế giới, có thể thấy concert không chỉ là một hoạt động giải trí đơn thuần mà còn đem lại nhiều giá trị về kinh tế, văn hóa và xã hội. Trong bối cảnh Việt Nam với nhu cầu thưởng thức âm nhạc trực tiếp tăng cao thì concert càng cho thấy vai trò quan trọng đối với sự phát triển của đất nước.
Thứ nhất, concert đem lại nguồn thu kinh tế khổng lồ đồng thời góp phần thúc đẩy du lịch tại địa phương. Một buổi concert không chỉ tạo ra doanh thu từ việc bán vé mà còn kéo theo sự phát triển của nhiều ngành dịch vụ khác như nhà hàng, khách sạn, vận chuyển,… Khi một chương trình như vậy được tổ chức, khán giả từ nhiều địa phương, thậm chí từ nước ngoài, những người yêu mến nghệ sĩ ấy có thể đến tham dự. Vì vậy họ không chỉ chi tiền mua vé xem biểu diễn mà còn chi tiêu cho hàng loạt dịch vụ đi kèm như đi lại, lưu trú, ăn uống, mua sắm và tham quan du lịch. Thực tế có thể kể tới sáu đêm diễn The Eras Tour của Taylor Swift tại Singapore được ước tính mang lại khoảng 350-500 triệu đô la Singapore hay concert Love Yourself: Speak Yourself của BTS tại Seoul năm 2019 cũng ước tính đem lại gần 1.000 tỷ won giá trị kinh tế và thu hút nhiều du khách nước ngoài. Qua các con số có thể thấy concert không chỉ là hoạt động giải trí mà còn có thể trở thành động lực thúc đẩy du lịch và phát triển dịch vụ, kinh tế tại địa phương.
Thứ hai, concert góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa. Để tổ chức một concert thành công, cần có sự phối hợp của nhiều lĩnh vực như biểu diễn nghệ thuật, sản xuất âm nhạc, tổ chức sự kiện, thiết kế sân khấu, âm thanh, ánh sáng, truyền thông,… Vì vậy, concert không chỉ là sân chơi của nghệ sĩ mà còn là thước đo năng lực tổ chức, sáng tạo và chuyên nghiệp hóa của cả một ngành công nghiệp văn hóa. Thực tế ở Việt Nam thời gian gần đây cũng cho thấy nhiều chương trình âm nhạc quy mô lớn được đầu tư bài bản và tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ. Có thể kể đến những sân khấu mang tầm quốc gia như V Concert, V Fest là các sự kiện văn hóa lớn gắn với dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng tám và Quốc khánh 2/9, hay những đại nhạc hội như Anh trai vượt ngàn trông gai, Anh trai say hi cũng tạo được dấu ấn mạnh mẽ với khán giả.
Đạo diễn sân khấu Đinh Hà Uyên Thư, một người trẻ nung nấu những ý tưởng lớn về cách tiếp cận chất liệu dân gian tới thế hệ trẻ, để họ gắn kết hơn với tinh thần dân tộc đã có cơ hội thể hiện nó qua nhiều sân khấu, đặc biệt là sân khấu của concert Anh trai vượt ngàn chông gai. Đạo diễn đã có những chia sẻ trong chương trình Studio 3 về khó khăn khi tiếp cận các giá trị truyền thống. Bởi lẽ, khi khai thác các chất liệu dân gian để tạo ra sản phẩm mới tới khán giả thì sự sáng tạo không chỉ là về hấp dẫn thị giác và thính giác, mà như đạo diễn đã nói, nó còn phải “đúng và đẹp”, đúng với giá trị văn hóa và đẹp trong cách thể hiện.
Từ dẫn chứng này có thể thấy, các concert vừa qua tại Việt Nam đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa nước nhà bằng cách biến chất liệu truyền thống thành nguồn lực sáng tạo trong các sản phẩm giải trí hiện đại. Việc kết hợp âm nhạc dân gian, tinh thần yêu nước, trang phục truyền thống và ngôn ngữ sân khấu đương đại không chỉ giúp khơi dậy niềm tự hào dân tộc mà còn mở rộng sức hấp dẫn của chương trình đến nhiều nhóm khán giả khác nhau. Đồng thời, quá trình đầu tư công phu vào bản phối, hình ảnh và dàn dựng sân khấu cũng cho thấy sự chuyên nghiệp hóa ngày càng rõ nét trong sản xuất văn hóa trong thời đại mới. Điều này chứng minh rằng khi được khai thác đúng hướng thì các giá trị văn hóa Việt Nam có thể trở thành chất liệu quan trọng để tạo nên những sản phẩm âm nhạc, giải trí có bản sắc, có sức lan tỏa và có khả năng cạnh tranh trong thị trường công nghiệp văn hóa hiện đại.
Thứ ba, concert còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và tạo thêm nhiều cơ hội việc làm cho các lĩnh vực khác. Các chương trình âm nhạc quy mô lơn, đặc biệt là các sự kiện mang tầm quốc gia, quốc tế đã giúp hình ảnh Việt Nam xuất hiện rộng rãi hơn trên truyền thông. Một concert được tổ chức thành công không chỉ nâng cao vị thế của Việt nam như một điểm đến giàu tiềm năng văn hóa mà còn cho thấy hình ảnh của một quốc gia an toàn, thân thiện, năng động và đủ năng lực tổ chức các sự kiện lớn.
Bên cạnh giá trị quảng bá, concert còn tạo thêm nhiều việc làm cho lực lượng lao động đứng sau sân khấu như kỹ thuật viên âm thanh, ánh sáng, quay phim, thiết kế sân khấu, vũ công, nhân sự truyền thông, hậu cần, và nhiều bộ phận tổ chức khác. Do đó, giá trị của concert không chỉ nằm ở vài giờ biểu diễn trước khán giả mà còn lan tỏa đến cả các lĩnh vực khác, nơi nhiều ngành nghề cùng tham gia, đóng góp và hưởng lợi. Tóm lại, concert không chỉ là hoạt động giải trí, mà còn là một sản phẩm văn hóa có khả năng thúc đẩy kinh tế, quảng bá quốc gia và phát triển nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam trong tương lai.
Những hạn chế và giải pháp để phát triển concert văn minh
Bên cạnh những giá trị tích cực, concert cũng tồn tại một số mặt trái cần được nhìn nhận nghiêm túc. Trước hết là tình trạng đầu cơ vé, khi một số đối tượng ôm vé rồi bán lại với giá cao, gây khó khăn cho người hâm mộ chân chính. Ngoài ra concert còn có thể tạo ra lượng rác thải lớn sau mỗi sự kiện, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nếu ban tổ chức thiếu chuyên nghiệp trong khâu quản lý, phân luồng khán giả, an ninh và y tế.
Để khắc phục, cần phải có sự phối hợp giữa ban tổ chức, khán giả và cả các cơ quan quản lý. Nhà nước nên ủng hộ sự phát triển của concert nhưng cũng cần kiểm soát phù hợp thông qua việc hoàn thiện quy định tổ chức sự kiện, giám sát quy trình bán vé, xử lý tình trạng đầu cơ và yêu cầu đảm bảo an ninh, y tế, vệ sinh môi trường. Ban tổ chức cần bán vé qua các kênh chính thống, công khai giá cả hợp lý, sử dụng vé điện tử, bố trí các khu vực vệ sinh, thùng rác phân loại và xây dựng một đội ngũ tổ chức chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, người hâm mộ cũng cần hưởng ứng concert một cách văn minh, không chen lấn, không xả rác, không thần tượng mù quáng và không chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của mình.
Quan trọng hơn, Việt Nam không nên chạy theo mô hình concert của các nước khác một cách máy móc mà cần có sự chọn lọc, từ đó xây dựng được một phong cách tổ chức riêng, gắn âm nhạc với văn hóa, con người và tinh thần Việt Nam. Khi những giải pháp này được đồng bộ thì concert sẽ không chỉ là một sự kiện giải trí mà còn trở thành một hoạt động văn hóa hiện đại, văn minh, an toàn và bền vững.
Như vậy, việc người trẻ yêu thích concert không nên được nhìn nhận đơn giản như một biểu hiện của sự ham vui, chạy theo đám đông hay dễ bị cuốn vào những náo nhiệt nhất thời. Đằng sau những tiếng reo hò đó, đằng sau những đêm nhạc rực rỡ ánh sáng ấy là cả một thế giới giàu cảm xúc. Đó là niềm vui khi được sống hết mình, là sự thấu hiểu khi gặp câu chuyện của mình trong một bài hát. Mỗi thế hệ đều có cách gửi gắm tâm hồn mình vào âm nhạc. Người trẻ hôm nay cũng có cách của họ. Bởi vậy concert còn mang nhiều tầng ý nghĩa khác. Đó là một không gian mà những người xa lạ có thể hát cùng một bài hát cùng chia sẻ một khoảnh khắc mà sẽ còn đọng lại rất lâu. Chính sợ dây gắn kết đó đã tạo nên giá trị đặc biệt của văn hóa concert khi biến âm nhạc từ trải nghiệm cá nhân thành trải nghiệm chung.
Không chỉ mang ý nghĩa về mặt tinh thần, trong tương lai concert sẽ còn đem lại những giá trị kinh tế và văn hóa đáng kể cho Việt Nam. Sự phát triển của đại nhạc hội quy mô lớn vừa qua đã thúc đẩy nhiều ngành nghề, thu hút khán giả trong nước từ nhiều địa phương, tỉnh thành và cả các du khách nước ngoài; Đồng thời từ đó xây dựng hình ảnh quốc gia năng động, an toàn, văn minh và mở ra nhiều cơ hội phát triển cho không chỉ nghệ sĩ mà còn là âm nhạc Việt Nam tới thế giới. Ở phương diện văn hóa, concert khẳng định sức sống của âm nhạc đương đại. Những sân khấu chỉn chu, kết hợp giữa âm nhạc, vũ đạo, công nghệ và bản sắc dân tộc đã góp phần làm phong phú hơn cho diện mạo văn hóa Việt Nam. Khi khán giả mua vé, xếp hàng văn minh, cổ vũ và đồng hành với nghệ sĩ thì đó cũng cho thấy sự trực tiếp tham gia của họ vào quá trình phát triển, nuôi dưỡng ngành công nghiệp còn non trẻ này. Concert không nên chỉ bị coi là sản phẩm giải trí mà còn cần được công nhận là biểu hiện của một xã hội năng động, sáng tạo, biết trân trọng cảm xúc và biết đầu tư cho giá trị tinh thần của con người.■
Trúc Linh
